ХІІ ғасырдың кесенелері неге қиратылды?

31 Қазан 2018

Қарақалпақстан ортағасырлық сәулет өнерінің бірегей ескерткіші – Шамунаби кесенесін жоғалтты. Билік оны тым ескі деп санаса керек. Алайда, шетелдік туристердің негізгі қызығушылығына айналған кей ғимараттардың қайта қалпына келуі мүмкін.

Алыстағы Қарақалпақстан, халықтың өмір сүру деңгейі төмен және экономикасы әлсіз экологиялық апат аймағы туристік объектілерге бай. Мавзолейлер, бекіністер, ежелгі жерлеу орындары және олардың мұражайы.

Савицкий – басқа құрлықтардан туристер Қарақалпақстанға ұшады. Алайда, бүгінгі таңда жергілікті гидтердің туристік бағыттары біршама қысқарды. Бірегей ескерткіштердің саны жыл сайын қайталанады, ал қажетті қалпына келтіру варварлық бұзуға және жаңа құрылысқа айналады.

Мұндай оқиға Шамунаби кесенесімен болған. Алайда, егер жақын күндері Telegram-Insider арнасында пайда болған суреттер болмаса, бұл туралы ешкім білмейтін болар еді. «Жігіттер сөз жоқ, Шамунаби – Нукустегі ежелгі кесене. Ежелгі күмбездер бұзылып, «прокуратура» салынды… Жарық соңы…». («прокуратура» дегеніміз көптеген заманауи құрылыстарға ұқсас типтік ғимарат.)

Ақпарат расталды. Кәсіби гид, археолог, тарих ғылымдарының кандидаты, Қарақалпақстанда тұратын және жұмыс істейтін Октябрь Доспановтың айтуынша, осы жазда ежелгі құрылыс толығымен жойылды, ал оның орнында жаңа құрылыс салынды.

«Бұл 12 ғасырдың ғажайып кесенесі болды. Археологтар оны 1964 жылы Нукус маңындағы Миздахан қорымындағы қазба жұмыстары кезінде тапты. Құрылыс бірегей түрде орындалған – жеті күмбезді және әрқайсысы Меккеге бағытталған жеті терезе ойығы бар ғимарат. Құлпытастар оссуарияға, қақпасы киіз үйдің есігіне ұқсайды, ал мехраб лотос түрінде орындалған. Ескерткіш өзінде төрт ұлы мәдениет, төрт дін – христиан, ислам, буддизм және зороастризмді бірдей қамтыған. Бұл керемет нәзік философия, толеранттылық символы, ұрпақтарға Жолдау болды», – дейді Доспанов.

Кәсіби рестовраторлары жоқ елде осындай жұмыс неге басталды? Көнені қиратудың қажеттілігі қаншалықты керек болды? Кімге? Сұрақ көп, жауап берер жан болса…


Бөлісіңіз:


Qasym.kz - ©2011-2018; 2017 жылдың 10 наурызында ҚР Ақпарат және коммуникация министрлігінің №16388-ИА куәлігі берілген.
Яндекс.Метрика