|
|
||
БөлімдерҚасымнан-Ғасырға
Ақын күнделігіҚасым кітапханасы
Ауа райы
Валют бағамы АқпаратҚазақ баспасөзіТіркелуАқын жайлы үзік ойҚасым поэзиясынан халық жанының батырлығын, жомарттығын, бауырмалдығын, мархабаттылығын, алғырлығын мол табамыз. Бұл поэзияның тәрбиелік күші де көбінесе осы жағында. Қасымның мейлінше жағымды, лепті, күйлі, сыршыл поэзиясы – әр ұрпақтың да көңіл серігі бола алатын, ұзақ жасайтын поэзия. Қасым халықтың жанына үңіліп, оның шаттығына бірге шаттанады, мұңына бірге мұңаяды... Қасым поэзиясы домбыраның сағағынан күмбірлеп сорғалаған қоңыр күйге ұқсайды. Бұл күйден көңілінің санасы барлар әрқашанда мол ләззат, нәр алып, кең тыныс табады. Қаншама тыңдасаң да жалықтырмайтын өміршіл күй бұл! Сезіміңді тереңдетіп, мейіріміңді молайтып, қиялыңа қанат қақтыратын, жаныңды шабыттандыратын Қасым поэзиясы жаңарған өмірге әржақты жараса бермек. Сондықтан да өлімнің құшағына симайтын ақындардың бірі өзіміздің Қасым деп білеміз.
Тәкен Әлімқұл
|
Тағы мақалалар...
|
Ең көп оқылғандар Қазақтың бағзы бір ақсақалы туралы сарғайған парақтар сыр шерткенде бүгініңнен сол мінез бен қасиетті шарқ ұрып іздейсің. ...
 Біз еңсеміз түсіп езілдік. Білетіндердің айтуынша Рух – жұпыны. Құлдық сананың құрығынан әлі шықпаған екенбіз. Бұл қалай? ...
Кешегі Алаш қозғалысы және оның жандануы мен әлеуметтік-саяси маңызының артып отыруына қызмет еткен ұлт ұлдары тарихымыздың ...
 Қуатбек Ерболат Ерболұлы - 1991 жылы 26 наурызда Қарағанды облысы Нұра ауданы Жарасбай ауылында дүниеге келген. Жарасбай орта ...
 Біздің ата-бабаларымызға туған жерден қымбат не бар еді? Қазақтың қоғамдық өмірі ерте замандардан бері жерге меншіктен басталғанын ...
Aқшалы азаматтарға ақынның да, кітаптың да керегі жоқ деген сөзге илана бастағанбыз. Жұрт жырын оқымайды, орта түсінбейді, ...
 Татар жұртына келген кезде мен мүлде басқа бір әлемге енгендей болдым, дейді Рубрук. Шыңғыс хан заманы, ол замандағы адам, ...
 – Бұл сұраққа бірден жауап беру маған оңай емес. Әкем ерте қайтыс болды да, мен әкем жайлы деректерді көбінесе анамның айтқан ...
 «Тәуелсiздiктiң қадiрiн бiлу керек» деп бастады сөзiн Марат Девлет-Кильдеев. Ол кiм дерсiз? Ол – «СТС Медиа» компаниясының бас ...
 Қонаев дәуірінің сыр-мұңы мен жай-жапсары туралы сөз қозғау біз үшін күрделі тақырып. Ол заманның бары мен жоғын бағалап, ...
 Әдебиет пен өнер саласындағы Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк сыйлығын беру жөнiндегi комиссия 2012 жылғы Мемлекеттiк ...
 Мұны негізі, желтоқсанның 31-і күні сағаттың қос тілі 12-ге келіп қабаттасқанда Жаңа жыл келіп кіреді дейтін қазіргі сеніммен ...
 Түркі халықтарының ортасындағы үзіліп қалған мәдени қатынастарды жандандыру мақсатында құрылған ТҮРКСОЙ халықаралық ұйымы ...
 Оу, мені кім дейсің?!Қарсы алдымда хас жауымның қаңқасы,Қос қолымда Қобыландының балтасы.Азығыма ақ анамның малтасы,Азуымда ...
 Бүгінгі алқалы жиынға қазақ ұлтының жаны жайсаң азаматтары, Алаш қозғалысына тереңінен бойлап, тарих қойнауының қалтарыстарын ...
 Алаш қозғалысы – этносаяси феномен ғана емес, мәдени-философиялық құбылыс болатын. Оны сол кездегі орталық бірден түсінді, ...
 ХІІІ ғасырдың алғашқы ширегінде бүкіл Еуразия кеңістігін өз ғұзырымен қайта құрған, ал тиянақтап, бағдарлап кеткен бар ісі ...
 Дауылпаз Қасым Аманжоловтың 100 жылдық мерейтойы бір ғана қазақ халқының ғана емес, тұтас түркі әлемінің мейманасын тасытқан ...
Қасиетті Құрбан айт алдында (28.10.2011 ж.) Алаштың қос арысы Әлихан Бөкейханұлы мен Нығмет Нұрмақұлының басына ескерткіш-тақта ...
 Бұл сұрағың арнау өлеңнен гөрі мүшәйра жанрының табиғатына қатысты сияқты. Себебі, мүшәйра қандай тақырыпқа жарияланса, ...
Фотошежіре   СауалнамаДауыл
*
|
Шалқаров Жәлел Қуандықұлы - 1986 жылы 10-қаңтарда Қарақалпақстан Республикасы, Беруний ауданында дүниеге келген. 2009 жылы Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін тәмамдаған. Бүгінде Алматы қаласында қызмет етеді. 
Жәнiбек Сүлеев – белгiлi журналист, көсемсөзшi. Өзiнiң сөзiмен айтқанда, «шала қазақ». Бiрақ орыс тiлiнде мақала жазса да, қазақ тiлi, қазақ қоғамының қажеттiлiгi тұрғысында ой қозғайтыны да шындық. Жәнiбек Сүлеевтiң жыл басынан бергi орыстiлдi газеттер мен ресейлiк ақпарат құралдарына берген бiрқатар сұхбаттары қоғамдық ортада бiраз дау туғызды. Осыған орай, әрiптесiмiзге жолығып, пiкiрiн бiлгендi жөн көрдiк. Сол кезде мен намыстандым. Не үшін екенін білесің бе? Біздің қазақ интеллигенциясының соншалықты дәрменсіздігіне намыстандым. Біздің ақсақалдар неге совет заманында қарсылық ретінде үстіне бензин құйып, өзін өртеп жібермеді немесе грузин Звиад Гамсахурдиа немесе әзірбайжандық Абульфаз Эльчибей сияқты диссидент болмады? Біздің барлық ақын-жазушыларымыз, әсіресе советтік заманның ақын-жазушылары – патриот ретінде әрекет ете алмады. Қазір олар батыл. Бірақ кезінде қазақ мектептерін жабуға жол беріп, қазақ ауылының бақытты өмірі туралы том-том романдар жазып, ақысына совет билігінен қаламақы, пәтер, «Волга» алған ұрпақ бүгінде қазақтарды бөлуге кірісті ме? Ал біздің басқару органдарында қызмет еткен азаматтар, саяси-партиялық номенклатура ше?
Жиырмасыншы жылдардың соңы, кеңестік тарихнамаға сәйкес, ұлан-байтақ еуразиялық кеңістікте социалистік қоғам орнатуға кіріскен большевиктер партиясы үшін тамаша жетістіктер кезеңі болып саналғаны белгілі. Соның ішінде Сталин бастаған жаңа билеушілер тобының ауылшаруашылығы саласын жаңа бағытта қалыптастыру әрекеттері, яғни тарихқа жаппай ұжымдастыру кезеңі деген атпен енген саяси науқан басталды. Жетпіс-сексен жылдан артық уақыт бойы «қол жеткізген ұлы жеңістер» қатарында тұрған осы бір елеулі оқиғаның талай қыры мен сырларының бар екендігін енді ғана байқап, бүгінгі күннің тұрғысынан талдау жасап отырмыз десек, мүмкін бұл ой көңілден онша шыға қоймас. Шыныменен, Коммунистік партияның дарынды қолбасшылығының арқасында толық бір формацияны аттап өтіп, социалистік қоғамды басынан кешіріп отырған қазақ ұлтының тек ауыл шаруашылығын артельдік формасы – колхоздарға көшкен кезінде жаппай ашаршылыққа ұшырап, 2,5 миллион адамынан айрылған дегенге кім сенеді?!
Жиырмасыншы жылдардың соңы, кеңестік тарихнамаға сәйкес, ұлан-байтақ еуразиялық кеңістікте социалистік қоғам орнатуға кіріскен большевиктер партиясы үшін тамаша жетістіктер кезеңі болып саналғаны белгілі. Соның ішінде Сталин бастаған жаңа билеушілер тобының ауылшаруашылығы саласын жаңа бағытта қалыптастыру әрекеттері, яғни тарихқа жаппай ұжымдастыру кезеңі деген атпен енген саяси науқан басталды. Жетпіс-сексен жылдан артық уақыт бойы «қол жеткізген ұлы жеңістер» қатарында тұрған осы бір елеулі оқиғаның талай қыры мен сырларының бар екендігін енді ғана байқап, бүгінгі күннің тұрғысынан талдау жасап отырмыз десек, мүмкін бұл ой көңілден онша шыға қоймас. Кейбір шетел ғалымдары жазған еңбектер оқырмандар қолына өте құпия түрде жетіп жатса да, ондағы келтірілген деректердің жантүршігерлік болғандығы соншалықты, тіпті, кеңестік идеологияның ықпалына әбден берілген, «мызғымас халықтар достығы мен олардың қажырлы еңбегінің арқасында коммунизм орнатуға» дейін барып қалған қоғамның солай болды екен дегенді бірден қабылдамағаны да сөзсіз.
Қазақ киносының классикалық кезеңі деген ұғым бар. Ол шын мәнінде, ұлы кино туындыларының дүниеге келген кезі. «Қыз Жібек», «Атаманның ақыры», «Тұлпардың ізі», «Таңғы жаңғырық», «Менің атым Қожа», «Отқа оранған Орал», «Оның заманы келеді әлі», «Көксерек», «Қараш-қараш оқиғасы» сияқты өлмейтін фильмдер Камалдың кезінде дүниеге келді. Ол жылдар әлі де болса, өңезе коммунистік қаһардың салқыны сына қоймаған кезі еді ғой. Сол кезде, әр қадамымыз аңдулы болды. Қазір қарап отырсам, бір сценарий жазылатын болса, сол бекіп келгенше, жиырма екі кедергіден өтеді екен. Сондай қатал кезде, Мәскеудің киногерлері үкіметке, партияға жалтақтап, әйтеуір экранға өтсе болды деген себеппен әлжуаз, ұсақ фильмдер жасап жатқан кезде, Қазақстанда ғасырлардан ғасырларға кететін фильмдер жасалды. Осындай фильмдердің дүниеге келуіне Камалдың себепкер болғаны даусыз. Өзінің жайдары мінезімен жарқылдап күліп жүріп, бастықтар ұрысса да қарсы келместен, бір ауыз сөз айтпастан, үндемей жүріп, қыруар шаруа бітірді. Бастықтарына қарсы келмей, тыңдаған болып жүріп, кабинетінен шыға салысымен, өзінің дегенін жасайтын еді. Камалдың сол мінезі арқылы, Камалдың тазалығы арқылы, ешкімге жағына білмейтіндігінің арқасында дүниеге осындай ғажап фильмдер келді. Қазақ киносының төрт ұлы, төрт алтын тағаны деп, Шәкен, Мәжит, Сұлтан, Абдолланы айтып жүрміз ғой. Солармен тіл табысып, «аға-көке» деп жүріп, осы фильмдердің дүниеге келуіне Камал себепші болды. «Қыз Жібектің» түсірілуі тіптен қызық.
«Жаужүрек мың бала» фильмінің жарнамасы дүркірей бастағанда ел құлағы елеңдей қалды. Теледидардан түспей «Аттандық, Алаш!» деп ұрандатып жатқан соң, қайдан білейік, бір кереметті түсірген шығар деп кинотеатрға асықтық. О, тоба... Астанадағы айналдырған алты кинотеатрдың төртеуінде бұл киноны орысша ғана көрсетеді екен. Уақытын тізіп алып, пайызға шағып көрдік, көрсетілімнің 87 пайызы «ресми», 13 пайызы ғана мемлекеттік тілде. Қазақша «Сары Арқа» және «Хан Шатырда». Оның өзі сағат нешеде дейсіз ғой. Түскі 13.00-ге, түнгі 23.20-ға қойыпты. Оу, сонда қазақтардың бәрі ерігіп жүр ме? 
“Жас Алаш” газетiнiң 2012 жылғы 24 сәуiр күнгi санында “Қаламгерлердiң кезектi құрылтайын өткiзу үшiн арнайы комиссия құрмақ” деген тақырыппен ақпарат жарияланды. Осында аты аталған қаламгерлер бұған дейiн де әртүрлi ақпарат құралдарында Қазақстан Жазушылар одағының атына сыңаржақ пiкiрлер айтып, қоғамдық пiкiр арқылы алауыздық тудыруға тырысып келедi. Жалпы, Жазушылар одағының кезектi құрылтайы жақындаған тұста қоғамдық ұйымды бөлшектеуге және қаламгерлер қауымының тұтастығына сызат түсiргiсi келетiн түрлi пиғылдардың бас көтеретiнiн көрiп жүрмiз. Әр мiнбеден әртүрлi пiкiр бiлдiрiп жүретiн осы бiр топтың бел ортасында бұрын үнемi Жазушылар одағын қызғыштай қорып, ағалық сөзiн айтып жүретiн қазақтың көрнектi қаламгерi, Халық жазушысы, Мемлекеттiк сыйлықтың лауреаты Қабдеш Жұмадiловтiң болуы бiздi қайран қалдырды. Осыдан аз күн бұрын “Жас Алаш” басылымына берген сұхбатында президенттiк стипендияға iлiнбей қалғанына өкпе бiлдiрген ақсақал жазушымыз, “31 арна” арқылы “16 жыл бойы Қазақстан Жазушылар одағы түк бiтiрмей отыр” деп өзi мүше болып отырған ұйымын айыптады.
Бүгінгі таңда ұлтымызға сын көзбен қайырыла қарайтын болсақ, біздің қандай ортада тұрғанымыз маңызды болмай, қайта, қай бағытта жылжып бара жатқанымызды айқын аңғару маңызды есептелмек. Себебі кез-келген ғимараттың беріктігі оның ірге тасының қалай қалануына байланысты болатыны сияқты, жалпы ұлттық болмысымыздың бекемдігі былайғы тұста өсер ұрпақтың ұлттық рухани қуатының күшті-әлсіздігіне тікелей қатысты болмақ. Бұл күндері адамзат өркениетіне күшті, әрі терең ықпал ететін әлемилену үрдісінің күллі өмірдің барлық саласын шарпитын күрделі құбылысқа айналғаны белгілі. Бұл құбылыс әсіресе, өркендеп дамуды өзіне енді ғана мақсат тұтқан ұлттардың тілі мен діліне, жалпы ұлттық рухани кеңістігіне күшті әсер етуде.
– Бүгiнгi бiздегi ағартушылық мәселесiне назар салып қарасақ, бiр науқасқа ұшырағанымызды аңғару қиын емес. Ол «бәрiмiз университет тауыстық, бiз бәрiн бiлемiз» деген тоқмейiлсудiң байқалуы. Негiзiнде қандай уақыт, қандай бiр дамып кеткен қоғам болғанның өзiнде ағартушылық қызмет ешқашан ақсамауға тиiс едi. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Iлiмдi қытайдан болса да үйренiңдер» деген. Олай болса, адам баласы туғаннан бастап, соңғы ақтық демiне дейiн iлiм үйренуi керек болатын. Iлiм ағартушылық жолмен келедi. Мен бiр нәрсенi бiлiп болдым деген жерде кез келген адамның iлiмi тоқтайды. Ол адам бiлiмсiз бола бастайды. Бiздiң бүгiнгi қоғамның жағдайы осындай. Осы күнi телевидение – жанды қару болып тұр. Үйге барған соң, үлкенiмiз де, кiшiмiз де көк- сандықтың алдына жайғасамыз. Мемлекет телевидениеге қыруар ақша бөлiп жатыр.
Мына «тәкаппар» дүниеге, тура сол дүниенің өзіне тартқан тәкаппар, паң мінезімен тіл қатып: «Танимысың сен мені, мен – қазақтың баласы!» – деп қасқая жырлау дәл сол тұста Қасым сынды өр ақынның болмаса, басқа ешкімнің қолынан келмесі анық еді. Мұқағали да ағасының сол ерекше мінезіне: «Ақынмын деп қопаңдап жүргендердің әмбесінен Қасымның десі басым», – деп дөп басып, баға берген. Сондай ардақты тұлғаның ғасырлық мерейтойын былтыр Алаш жұрты дүркіретіп атап өтті. Ал биыл көктем туысымен Аманжолдың Қасымы қазағымен қайта қауышпақ. 17 мамырда өтетін Қасымның ән мен жыр кешінің өтуіне ұйытқы болып отырған бастамашы топтың төрайымы белгілі әнші Гүлбаршын Тергеубековамен сұхбаттасқан едік.
Алтыншапақ Хаутай 1990-жылы Моңғолияның Қобда аймағында дүниеге келген. 2007 жылы Баян-Өлгей аймағының 5-аға мектебін, 2011 - жылы Абай атындағы ҚазҰПУ-дың филология факультетін тәмамдаған. Халықаралық қазақ тілі мен әдебиеті бойынша өткен пәндік олимпиадалардың, көптеген жыр мүшайраларының жеңімпазы. Өлеңдері республикалық басылымдарда жиі жарық көреді. Баян-Өлгий аймағының 70 жылдық мерейтойына арналған жыр мүшайрасының бас жүлде, Астана қаласында мәдениет министрлігінің ұйымдастыруымен өткен «Туған тілім –тұғырым» атты халықаралық ақындар мүшайрасының екінші орын иегері. Қадыр Мырза Әлі атындағы сыйлықтың лауреаты. Абай атындағы ҚазҰПУ-дың І курс магистранты.
…Жақсы қызды жар еткіңіз келеді.
Ғ.Мүсірепов 1927-1928 жылдары Бурабай орман шаруашылығы техникумында оқытушылық қызмет атқарады. Осы жылдары оның Бурабай орманынан Ой орманына қарай сапарға шыққанын аңғарамыз. Оның мұражай экспозициясында тұрған ең алғашқы түскен фотосуреті де осы жылдардан қалған бір белгі. Жәй белгі емес, символдық мәні бар нышан. Міне, ат тізгінін тартып, үзеңгіні шірей, жиырма бес жастағы жігіт ұзақ өмір жолына шығуға қамданғандай. Фотосурет өте жақсы сақталған. Сол жылы Ғ.Мүсіреповтің тырнақалды туындысы «Теңіз тепкісінде» Қазақстан мемлекеттік баспасынан «Тулаған толқында» деген атпен жарық көреді. Әдемі үйлесімді байқаған боларсыз. Атқа қонған азамат һәм алғашқы кітабы шыққан қаламгер!
«Профессор Зарқын Тайшыбай 70-ке келіпті» деген хабарды естігенде, көңілдің көк дөненін кері бұрып, осыдан жиырма жыл бұрын бұл кісіні алғаш көріп тілдескенімді, жай пенде емес екенін бірден танығанымды есіме алдым. Сол күннен дәл бүгінге дейін қасында жүргендеймін, кейінгі оншақты жыл екі қиырда болсақ та байланысымыз үзілген жоқ. Ертеректе Зейнолла Исағұлов деген философ ағамыз болды, алғаш сол кісінің аузынан: «Бұл Тайшыбаев, осындағы талай доцент, профессорыңнан артық, тым көп біледі» деген сөзді естігенде, «кімді кім мақтамайды, жақсы көргеннен соң айтқан шығар», деп ойлағанымды жасырмаймын. Себебі, ол кезде ғылыми атағы жоқ оқытушының беделі орталау болатыны рас қой.